Met Metamorphosis Echo - Narcissus blaast tekenaar Sam Peeters een eeuwenoude mythe nieuw leven in. Of beter: hij trekt haar uit elkaar en legt de twee helften tegenover elkaar. Aan de ene kant van het boek volgen we Narcissus, aan de andere kant Echo. Beide verhalen bewegen zich naar het midden, waar ze elkaar ontmoeten. Zonder één woord ontvouwt zich een visueel spiegelpaleis over verlangen, onzekerheid, zelfbeeld en de zoektocht naar wie we denken te zijn.
Je nieuwe graphic novel heeft eigenlijk twee gezichten. Aan de ene kant vertelt het boek het verhaal van Narcissus. Draai je het om, dan begint aan de andere kant het verhaal van Echo. In het midden komen beide verhalen samen. Hoe is die bijzondere structuur ontstaan?
Ik ben aan het verhaal van Echo begonnen nadat ik mijn vorige boek, Iedereen op Claudia, had gelanceerd. Eigenlijk om mezelf gewoon weer op gang te tekenen. Dat leek me makkelijker met een bestaand verhaal, omdat ik dan wist hoe het zou verlopen. In werkelijkheid was dat natuurlijk heel anders, zeker toen ik de mogelijkheid ontdekte om ook Narcissus in het verhaal te betrekken. Toen kon ik weer van voren af aan beginnen, haha.
Opeens zag ik de mogelijkheid om Echo en Narcissus op te voeren als twee kanten van dezelfde munt en toen begon het echte gepuzzel. Zo kwam ik uiteindelijk tot een vorm waarin de twee verhalen vanuit verschillende vertrekpunten naar elkaar toe bewegen. Daardoor kon ik de verhalen een soort vertekend spiegelbeeld van elkaar maken, zoals water dat ook zo mooi kan.
Echo en Narcissus zijn figuren die al eeuwenlang door kunstenaars en schrijvers worden verbeeld. Wat trok je aan in deze oude mythe? En wat wilde je er vandaag nog mee vertellen?
Ik ben gek op oude mythes en de verhalen van Echo en Narcissus waren voor mij extra interessant. Ze zijn natuurlijk allebei tragische figuren en de verhalen vertellen over hoe verschillend mensen naar zichzelf kunnen kijken. Dat werd voor mij het belangrijkste.
Ik wilde twee mensen tonen die om verschillende redenen hun zelfvertrouwen verliezen, en laten zien hoe ze daarmee omgaan. Ik moest daarbij aan sociale media denken en aan hoe mensen zich daar soms helemaal lijken te vormen naar wat anderen doen, of juist het tegenovergestelde: hoe ze de indruk geven dat ze alleen zichzelf nog een interessant onderwerp vinden. Die twee kanten wilde ik op een groteske manier laten zien.
Narcissus en Echo gaan op een heel verschillende manier met verlangen en de ander om. Narcissus raakt gevangen in zijn eigen spiegelbeeld, terwijl Echo letterlijk haar eigen stem verliest. Hoe heb jij hun personages geïnterpreteerd?
In mijn versie hebben de personages die eigenschappen ook, al ga ik behoorlijk vrij om met hoe ik dat verbeeld. Echo is misschien het beste voorbeeld daarvan. Mijn versie wordt niet veroordeeld omdat ze mensen napraat, maar haar onzekerheid zorgt ervoor dat ze zich steeds aanpast aan de mensen bij wie ze is. In mijn geval is dat zo letterlijk dat ze echt verandert in die ander.
Daardoor kon ik extra goed laten zien dat ze zichzelf eigenlijk niet als waardevol beschouwt. Een andere reden is dat het een tekstloos boek is, waardoor het oorspronkelijke napraten lastiger -of saaier- te tonen is.
Door tekst helemaal te verwijderen, dwing je jezelf als maker om de visuele mogelijkheden volledig uit te buiten.
Ook in dit boek vertel je zonder woorden. Waarom blijf je zo sterk vasthouden aan het stille beeldverhaal? Wat kan een tekening vertellen wat taal niet kan?
In een visueel medium als een strip is beeld een van de krachtigste middelen die je hebt om mee te vertellen, misschien wel het krachtigste. Door tekst helemaal te verwijderen, dwing je jezelf als maker om de visuele mogelijkheden volledig uit te buiten, terwijl je tegelijk heel bewust moet blijven van wat je probeert te communiceren.
Die uitdaging vind ik heel aantrekkelijk. Het geeft me de mogelijkheid om lekker veel rare dingen te tekenen en is tegelijkertijd een voortdurende puzzel over wat ik wil zeggen.
Je werk zit vol beelden die meer lijken te suggereren dan ze letterlijk vertellen. Welke symboliek heb je bewust in het verhaal verwerkt? En welke betekenissen laat je liever aan de lezer over?
Eigenlijk laat ik het meeste liever aan de lezer over, met name vanwege de hierboven genoemde reden. Ik hoop dat ik de puzzel goed heb uitgelegd en dat de lezer begrijpt wat ik heb willen zeggen.
Maar er zijn ook momenten waarop ik als maker bewust wat meer afstand neem, zodat er voor de lezer ruimte ontstaat voor een eigen invulling. Genoeg handvatten geven, maar niet alles voorkauwen: ik zoek zo’n soort balans.
In het boek staat opnieuw een uitgebreide seksscène. In je eerdere werk heeft seksualiteit al voor controverse en censuur gezorgd. Was je je ervan bewust dat ook deze scène reacties zou kunnen uitlokken? En waarom moest ze volgens jou deel uitmaken van dit verhaal?
Bij de seksscène in Iedereen op Claudia rekende ik inderdaad op een reactie, hoewel niet per se negen jaar nadat het boek was uitgebracht. De scène moest in dat boek voor een schokkende onthulling zorgen, voor zover de lezer het nog niet had uitgedokterd: de hoofdpersoon blijkt een obsessief en toxisch persoon.
Genoeg handvatten geven, maar niet alles voorkauwen: ik zoek zo’n soort balans.
Na dat boek was ik eigenlijk van plan om even geen verhalen met seksscènes meer te maken, omdat ik vond dat ik mezelf een beetje in een hoek had getekend en omdat ik het ook wel op genoeg verschillende manieren had verbeeld.
Oorspronkelijk zou er in Echo en Narcissus dus geen seks komen, maar ik had een visueel middel nodig om te tonen dat Narcissus door iedereen die hij kent wordt verraden. Omdat het boek in spiegelbeeld te lezen is en omdat ik de timing en het ritme van beide verhalen min of meer gelijk wilde houden, moest ik ofwel een scène in Echo langer maken, ofwel een snelle en heldere scène hebben waarin Narcissus zijn zelfvertrouwen verliest. Deze scène bleek visueel de beste oplossing van alle versies die ik had uitgeprobeerd.
Het boek kwam twee weken na het Iedereen op Claudia-schandaal uit, dus alles lag al bij de drukker. Maar ik had de scène ook niet veranderd als ik had geweten wat me te wachten stond, haha.
In een verhaal zonder woorden krijgt het lichaam een bijzondere rol: een blik, een aanraking of een beweging kan een hele zin vervangen. Welke rol speelt het lichaam in dit verhaal?
Echo en Narcissus zijn als hoofdpersonen eigenlijk constant in beeld. Alles wat ze meemaken en elke emotie die ze voelen, wordt vrijwel direct zichtbaar in de manier waarop ik ze teken.
In eerste instantie door acteren natuurlijk, maar hun lichamen ondergaan tijdens het verhaal ook heel wat metamorfoses. Dat is een direct gevolg van het tekstloze vertellen. Het maakt, hopelijk, dat er in de strip lekker veel te zien valt en dat het verhaal op een echt andere manier te lezen is dan je misschien al kent.
En ten slotte: welke richting wil je als tekenaar na dit boek uit? Heb je al een nieuw verhaal in je hoofd zitten, of laat je het volgende beeld voorlopig nog ontstaan?
Er liggen drie nieuwe projecten klaar. Ze bevatten allemaal tekst en dialoog en, voorlopig althans, geen seksscènes (tenzij ik het toch niet kan laten, haha). Het eerste is een boek waar ik al jaren met mijn collectief Lamelos aan werk en dat hopelijk verschijnt wanneer we volgend jaar dertig jaar bestaan. Daarnaast ligt er een bundel korte verhalen klaar en werk ik aan een langer boek dat nog een jaartje nodig heeft.
Ik maakte Echo en Narcissus terwijl ik ook aan die projecten werkte. Dat is prettig: als je even afstand nodig hebt, kun je naar een ander verhaal springen. Het nadeel is dat alles daardoor trager gaat. Maar ik heb er wel van geleerd. En als alles goed gaat, volgen de nieuwe boeken elkaar nu wat sneller op.
Metamorphosis: Echo + Narcissus telt 120 pagina's en werd uitgegeven door Scratch Books.
