Wat hebben Dageraedt, Emma Rosa en Ellen De Vos met elkaar gemeen? Afgelopen najaar debuteerden ze op Pulp deLuxe en elk van hen passeerde, los van elkaar, langs de portfolio reviews van Myilln. Verder liggen hun tekenstijlen mijlenver uit elkaar, en tot voor dit gesprek hadden ze elkaar zelfs nog nooit ontmoet. Met enige moeite kregen we hen samen rond één tafel.
Hoe zijn jullie in de wereld van het beeldverhaal terechtgekomen?
Dageraedt: "Ik tekende al van jongs af aan en wilde aanvankelijk illustrator van kinderboeken worden. Hoewel ik als kind en tiener wel strips las, beschouwde ik ze toen niet meteen als iets wat ik zelf zou kunnen maken. Dat veranderde tijdens mijn opleiding Grafisch Ontwerp aan LUCA School of Arts in Brussel.
Het was een brede opleiding, maar vanaf het derde jaar konden we ons specialiseren. Ik koos voor illustratie en beeldverhaal, en merkte al snel dat dat medium me bijzonder goed lag. De stripgerelateerde opdrachten gaven me veel plezier en voelden als een natuurlijke manier om korte verhalen die ik soms schreef, ook visueel vorm te geven. Het beeldverhaal bood me de vrijheid om te experimenteren met ritme, beeld en betekenis, zonder alles expliciet te moeten uitleggen."
Emma Rosa: “Ik studeerde illustratie aan Sint-Lucas en had het gevoel dat ik inhoudelijk al op het juiste pad zat, maar mijn beeld van wat een strip kon zijn, was nog vrij beperkt. Dat veranderde onverwacht toen ik op een avond The Lego Batman Movie opzette. Hoewel ik niets met Lego had en Batman nauwelijks kende, was ik meteen gegrepen.
Die film bracht me ertoe om Batman-strips en graphic novels te ontdekken, en toen kantelde mijn blik volledig. Ik las al mijn hele leven, vertelde altijd verhalen en had een grote liefde voor illustratie, verhalend tekenen, eigenlijk. Maar pas toen besefte ik dat al die elementen samenkomen in het beeldverhaal. Sindsdien maak ik strips, omdat dat voor mij de plek is waar alles samenvalt.”
Ellen De Vos: “Tekenen was van kinds af aan de enige manier om me rustig en stil te houden. Vanaf mijn zesde ging ik naar de academie in ons dorp, waar mijn liefde voor kunst groeide. Via Sint-Lucas Kunsthumaniora belandde ik uiteindelijk aan LUCA en KASK, waar ik zowel tekenkunst als animatiefilm studeerde.
Omdat kiezen me nooit makkelijk viel, is mijn werk vandaag erg divers. Het beweegt zich tussen stilstaand en bewegend beeld, tussen film en tekening, tussen het kleine en het monumentale. In mijn atelier vloeit dat alles in elkaar over, en ontstaan beeldverhalen die niet strikt binnen één discipline te vatten zijn.”
Hoe kijk je terug op je opleiding, en wat is er sindsdien veranderd in hoe je naar je eigen werk kijkt?
Emma Rosa: “Wat ik het meest meeneem uit mijn opleiding zijn de mensen die ik er heb leren kennen. De vriendschappen die daar ontstonden, hebben me minstens evenveel geleerd als de oefeningen of de lessen zelf. Door samen te werken, te kijken en te praten over elkaars werk, ben ik veel bewuster geworden van mijn eigen stem.
Tijdens mijn opleiding zocht ik vaak bevestiging, wat me soms visuele keuzes deed maken die niet helemaal de mijne waren. Gaandeweg heb ik geleerd om dat los te laten en te vertrouwen op mijn eigen intuïtie. Het grootste verschil zit voor mij dan ook niet zozeer in stijl, maar in vertrouwen: durven kiezen voor wat ik zelf wil maken.”
Als kind wilde ik alle blaadjes van de bomen kunnen tekenen.
Ellen De Vos: “Als kind wilde ik alle blaadjes van de bomen kunnen tekenen. Dat was mijn ultieme tekenwens. Op LUCA leerde ik die wens loslaten en vooral in vraag stellen: waarom wil je alles tonen, en is dat nodig om de kijker mee te nemen in je werk?
Tijdens het vak modelstudie leerde ik kijken, analyseren en voelen. ‘Niet denken, kijken en gevoel in je lijn steken’ is een zin die me altijd is bijgebleven. Tijdens mijn master leerde ik mijn persoonlijke onderwerpen zo te benaderen dat ze ook voor anderen herkenbaar worden. Wat het kunstonderwijs voor mij uiteindelijk het meest waardevol maakte, zijn de mensen: docenten en medestudenten die me leerden mijn werk voortdurend te bevragen en te kaderen binnen een bredere wereld.”
Het beeldverhaal bood me de vrijheid om te experimenteren met ritme, beeld en betekenis, zonder alles expliciet te moeten uitleggen.
Dageraedt: “De opleiding heeft mijn wereld volledig opengetrokken. Wanneer je in je eentje tekent, zonder feedback of zonder anderen om je heen die met hetzelfde bezig zijn, kan je gemakkelijk in een cocon terechtkomen. Dat was bij mij zeker het geval.
Door de feedback van docenten en medestudenten leerde ik om breder en kritischer naar mijn werk te kijken. Ik leerde ideeën verder uit te diepen en mijn keuzes beter te bevragen. Als ik kijk naar mijn evolutie sinds het afstuderen, merk ik vooral dat ik rustiger en zekerder ben geworden. Ik heb altijd een neiging tot perfectionisme gehad, en dat blokkeerde me soms. Vandaag probeer ik die drang los te laten en het werk te laten ontstaan zoals het ontstaat.”
Dageraedt, Gekliefd werkt sterk associatief met beeld en taal.
Hoe is dat idee ontstaan?
Dageraedt: "Het project vertrekt vanuit een eerdere kortstrip, De Huidige Uren. Dat vertelt het verhaal van een houten paardje en een pop. Het motief van paard en ruiter is een archetype dat me erg fascineert, omdat het op verhaalvlak veel mogelijkheden biedt. Ik had het gevoel dat daar nog veel in te ontdekken viel.
In mijn schetsboek begon ik kleine paneeltjes te tekenen en daar tekst bij te schrijven. De speelkaarten kwamen er al snel bij, zowel als leidraad als bindmiddel om iets te vertellen over de relatie tussen de figuren. Omdat speelkaarten zo oud en vertrouwd zijn, roepen ze automatisch associaties op. Zo groeide het verhaal uit tot een visueel gedicht, waarin beeld en taal elkaar aanvullen zonder elkaar te verklaren."
De strip stuurt sterk, maar legt niets expliciet uit. Wat mocht de lezer zelf invullen?
Dageraedt: “De kern is de relatie tussen het paardje en zijn ruiter, en hoe die evolueert. De ruiter doet handelingen die een impact hebben op hun verhouding. Groeien ze naar elkaar toe of juist niet? Doet hij het juiste, of ziet hij alles te somber?
Die vragen laat ik bewust open. Ik denk dat er meerdere manieren zijn om het verhaal te lezen, en dat de betekenis mee ontstaat bij de lezer.”
Emma, jouw verhaal vertrekt vanuit een intense confrontatie met duisternis. Wat betekende het maakproces voor jou?
Emma Rosa: "De strip is volledig autobiografisch. Ik had een zwaar jaar achter de rug en besloot op een bepaald moment dat ik mezelf niet langer wilde blijven ontlopen. Op een avond ging ik op de vloer van mijn kamer zitten en begon ik te tekenen wat er net was gebeurd, exact zoals ik het had ervaren.
Elke dag tekende ik twee nieuwe pagina’s, die ik deelde met een goede vriend. Dat ritme gaf me houvast. Ik bleef tekenen tot het verhaal af was, en pas daarna heb ik de tekst leesbaar gemaakt en hier en daar aangescherpt. Het maakproces was intens, maar ook noodzakelijk."
De duisternis is bijna tastbaar getekend. Hoe bewust was die beeldtaal?
Emma Rosa: “Voor deze strip greep ik instinctief naar een oude vulpen. De ruwe, bijna krassende lijnen pasten perfect bij het gevoel dat ik wilde oproepen. Ik zie de duisternis als een bewegende zwarte massa, en die gelaagdheid kon ik met inkt het best vatten.
Het was geen makkelijke strip om te maken, ook niet technisch, maar net die intensiteit zit voor mij vervat in het beeld.”
Ellen, Maanbasis nodigt uit tot aandachtig kijken. Wat hoopte je dat de lezer zou ervaren?
Ellen De Vos: “Ik hoop mensen uit te nodigen om te vertragen. In een wereld die steeds sneller draait, wil ik ruimte maken om te staren en stil te staan bij wat rondom ons gebeurt. Dat meditatieve moment wil ik delen met de kijker.
Maanbasis toont de fases van een fictief, ronddraaiend hemellichaam. Die verwijzen naar cycli die we allemaal herkennen: seizoenen, dag en nacht, leven en dood. Die gedachte geeft me rust, en die rust zit vervat in het werk.”
(foto's: Lotte Maes & Maï Calon)
Je toonde Maanbasis in verschillende vormen. Wat werkt voor jou het best?
Ellen De Vos: “Het werk ontstond uit mijn film Cyclus. Door screenshots te tekenen en op hout te kleven, groeide het uit tot een autonoom werk.
Ik toon het liefst de fysieke versie in een expositieruimte, omdat het materiaal en de opeenvolging van beelden daar het sterkst tot hun recht komen. Tegelijk geeft een digitale versie het werk een langer leven en een breder bereik. Voor mij is een combinatie van beide het meest waardevol.”
Zijn er kunstenaars die een duidelijke invloed hebben gehad op jullie werk?
Ellen De Vos: “William Kentridge introduceerde me in het bewegend beeld en het obsessief herhalen ervan. Kunstenaars als Bill Viola en David Claerbout deden me nadenken over de grens tussen stilstand en beweging. De wetenschappelijke laag in mijn werk haal ik vooral uit de installaties van Alicja Kwade.”
Dageraedt: “Ik hou erg van zwart-wit en ben sterk beïnvloed door tekenaars als Rosiński, Terry Moore en Charles Burns. Ook The Arrival van Shaun Tan en het werk van Blutch inspireren me, vooral door hun dromerige, soms absurde vertelwijze en het vertrouwen in beeld.”
Emma Rosa: “Mijn grootste invloed zit in dialoog. Door samen te tekenen, te praten en schetsboeken te delen met vrienden en mede illustratoren blijft mijn werk evolueren. Het groeit niet in afzondering, maar in wisselwerking.”
Waar zijn jullie momenteel mee bezig, of wat willen jullie nog maken?
Dageraedt: “Ik werk momenteel aan een strip in samenwerking met het dichtersduo Zacht Brutaal, en herneem daarnaast een ouder project dat ik nu verder uitwerk.”
Emma Rosa: “Mijn masterproef Rotte bananen wordt uitgegeven, wat betekent dat ik het verhaal momenteel grondig herwerk en aanscherp. Het is intens, maar ook bijzonder fijn om er opnieuw zo diep in te duiken.
Als je me de komende weken ergens tegenkomt en ik zie eruit als de foto hiernaast, geen zorgen, ik ben gewoon Rotte bananen aan het herwerken.”
Ellen De Vos: “Na Maanbasis werk ik aan maanvlekken: cirkelvormige tekeningen die associatief naar de maan verwijzen. Vanaf 4 februari zijn ze te zien bij Lysterinck in Onderbergen, Gent.
Wat ik verder nog wil maken? Tijd en ruimte om dit te kunnen blijven doen.”
De volgende Portfolio Reviews door Myilln gaan door op de Drink&Draw van donderdag 19 februari in Trefpunt.
