De vrouw die de geschiedenis vergat
Met Galapagos bewees Michaël Olbrechts al dat historische feiten en meeslepende fictie perfect samengaan in een graphic novel. Voor Ada, het tweede deel van zijn eilandentrilogie, verruilt hij de zonovergoten Galapagoseilanden voor het onverbiddelijke poollandschap van Wrangel Island. Centraal staat Ada Blackjack, een Inuït-vrouw die in 1921 deel uitmaakte van een noodlottige expeditie. Geen klassieke heldin of grote naam uit de geschiedenisboeken, maar een alleenstaande moeder die vooral haar zoon wilde redden. Het leverde Olbrechts niet alleen een beklijvende graphic novel op, maar ook zijn tweede Fnac Stripprijs. In Het Verhoor vertelt hij over vergeten geschiedenissen, menselijke kwetsbaarheid, ijsberen, katten en de kunst om een lezer honderd jaar terug in de tijd te katapulteren.
(Foto: Michiel Devijver)
Michaël, proficiat met de Fnac Stripprijs 2026 voor Ada. Je won die prijs eerder al met Galapagos. Wat betekent het voor jou dat de boekverkopers van Fnac opnieuw een deel van je eilandentrilogie bekronen?
Het is fijn om al zo snel na verschijnen zo'n erkenning te krijgen. De aandacht van het publiek trekken bij een nieuwe release is vandaag allesbehalve evident. Wanneer een grote keten je boek mee in de schijnwerpers zet, maakt dat echt een verschil. Bovendien voelt deze prijs als een bevestiging dat Ada een waardige opvolger van Galapagos is. Daar heb ik ontzettend hard voor gewerkt.
Toen je aan Galapagos werkte, wist je al dat je een trilogie rond eilanden wilde maken. Wanneer kruiste Ada Blackjack jouw pad?
Eigenlijk heel toevallig. Ik volg verschillende Instagram-pagina's die historische foto's en bijzondere verhalen delen, en daar dook plots haar verhaal op: een Inuït-vrouw die samen met haar kat vastzat op een pooleiland. Dat beeld bleef hangen. Toen ik me verder verdiepte in de expeditie naar Wrangel Island en alles wat daarna gebeurde, wist ik vrijwel meteen dat hier een boek in zat.
Ada Blackjack is geen klassieke ontdekkingsreiziger of heldin. Ze was een alleenstaande moeder die vooral geld wilde verdienen om haar zieke zoon te helpen. Is dat precies wat haar zo interessant maakt als hoofdpersonage?
Absoluut. Ik ben sowieso niet geïnteresseerd in klassieke heldenfiguren. Mijn personages zijn meestal mensen die worstelen, falen en zich al ploeterend een weg door het leven banen. Het feit dat Ada alles op alles zet om haar zoon te redden, maakt haar voor mij veel heldhaftiger dan wat er uiteindelijk op het eiland gebeurt. Daar strompelt de expeditie vooral van de ene mislukking naar de andere. Wat mij interesseert, zijn de emoties en drijfveren van de personages. Het avontuur vormt uiteindelijk het decor waartegen dat menselijke verhaal zich afspeelt.
Ik ben niet geïnteresseerd in klassieke heldenfiguren. Mijn personages zijn meestal mensen die worstelen, falen en zich al ploeterend een weg door het leven banen.
Veel historische avonturenverhalen focussen op de zogenaamde grote mannen van de geschiedenis. Jij kiest bewust voor iemand die grotendeels vergeten werd. Voel je je aangetrokken tot mensen die in de voetnoten van de geschiedenis zijn beland?
Als ik het verhaal vanuit het perspectief van een van de mannen had verteld, was het een totaal ander boek geworden. Vroeger gebeurde dat wellicht sneller: Ada zou dan een sympathieke bijfiguur zijn geweest, zonder veel diepgang of achtergrond. Net daarom vind ik het mooi om haar uit de plooien van de tijd te halen. Als dit boek ertoe bijdraagt dat ze niet helemaal vergeten wordt, dan vind ik dat bijzonder waardevol.
Ben je tijdens je research nog op tegenstrijdigheden of mythes rond Ada Blackjack gestoten?
Na de expeditie zijn allerlei verhalen over haar de ronde gaan doen. Sommige waren ronduit negatief: ze zou een prostituee zijn geweest of zichzelf hebben gered ten koste van anderen. Aan de andere kant vond ik ook verhalen die haar bijna bovenmenselijke kwaliteiten toedichtten. Ik wilde vooral wegblijven van die twee uitersten en haar neerzetten als een mens van vlees en bloed, met zowel sterke als minder fraaie kanten.
Je hebt geschiedenis gestudeerd. Wanneer weet de historicus in jou dat er genoeg onderzoek is gedaan en mag de stripmaker het verhaal overnemen?
(lacht) De stripmaker neemt eigenlijk vanaf dag één stevig het roer in handen. Mijn doel is altijd hetzelfde: een goed boek maken dat lezers meesleept en hopelijk ook emotioneel raakt. Natuurlijk wil ik de historische context zo correct mogelijk weergeven en documenteer ik me grondig, maar het mag nooit een geschiedenisles worden. Daar gruw ik van. Wat mij fascineert, is het vermogen van verhalen om een lezer terug in de tijd te katapulteren. Als iemand na het lezen het gevoel heeft echt op Wrangel Island te hebben gezeten, dan is mijn missie geslaagd.
Het poolgebied speelt bijna een hoofdrol in het boek. Hoe teken je een omgeving die tegelijk leeg, vijandig en adembenemend moet aanvoelen?
Bij Galapagos kon ik volop gebruikmaken van de kleurrijke pracht van Floreana. Voor Ada vroeg ik me vooraf af of ik dezelfde visuele rijkdom zou kunnen vinden in een poollandschap. Gelukkig ontdekte ik al snel dat Wrangel Island minstens even fascinerend is. De fauna, de vegetatie en het spel van licht en duisternis boden enorm veel mogelijkheden. De gure wind, de ijsberen en de walrussen zijn geen decorstukken, maar middelen om de lezer het verhaal binnen te trekken. Uiteindelijk maakt of kraakt de sfeer een boek, en daarin speelt ook de inkleuring een cruciale rol.
Van de Galapagoseilanden naar Wrangel Island: heb je zelf een bijzondere fascinatie voor poolexpedities?
Niet specifiek voor de polen. Wat mij vooral aantrekt, zijn avonturenverhalen. Ik probeer telkens een klassieke avonturenstructuur te combineren met de kwaliteiten van de graphic novel: psychologisch uitgewerkte personages, emotionele diepgang en visueel spektakel.
Veel klassieke expeditieverhalen hebben iets heroïsch. In Ada ligt de nadruk eerder op overleven. Was dat een bewuste keuze?
Dat kwam eigenlijk voort uit de historische realiteit. Aan deze expeditie was weinig heroïsch. En net dat sprak me aan. Als het een groot succesverhaal was geweest, had ik er waarschijnlijk nooit een strip over gemaakt. Wanneer mensen proberen te overleven in omstandigheden die eigenlijk onmogelijk zijn, komen hun onderlinge relaties onder druk te staan. Daar begint het voor mij interessant te worden.
Ada wordt vergezeld door haar kat Victoria. Dat lijkt een klein detail, maar krijgt een grote emotionele betekenis in het verhaal. Wat trok je daarin aan?
Victoria was een bijzonder dankbaar personage. Voor Ada is ze een houvast, iemand – of beter gezegd iets – waaraan ze haar gedachten kan toetsen. Ik heb haar bewust spaarzaam ingezet, maar dieren vervullen al eeuwenlang een belangrijke rol in verhalen. Denk aan Bobbie in Kuifje of Spip in Robbedoes. Ze maken het mogelijk om informatie en emoties op een natuurlijke manier naar voren te brengen. In Galapagos had Dore haar ezel Burro. Ik vermoed dat veel lezers Victoria meteen in hun hart zullen sluiten.
Je noemt vaker dezelfde thema's: personages met een hoek af, groepsdynamiek, machtsverhoudingen en mensen die onder druk komen te staan. Is Ada voor jou in de eerste plaats een avonturenverhaal of een psychologisch verhaal?
Het avontuur is onmiskenbaar aanwezig, maar voor mij blijft het vooral de stroop waarmee ik de lezer verleid om een diep menselijk verhaal binnen te stappen. Ik ben nog altijd erg tevreden over Galapagos, maar tegelijk voelde ik dat er op emotioneel vlak nog groeimarge was. Veel lezers spraken me toen aan over het waanzinnige, waargebeurde avontuur. Met Ada wilde ik nog een stap verder gaan. Ik wilde dat lezers echt zouden meeleven met het hoofdpersonage, dat ze voor haar zouden supporteren en haar pijn zouden voelen.
Met Galapagos en Ada heb je al twee sterke delen van de trilogie afgeleverd. Voel je extra druk voor het derde deel, dat zich op St Kilda zal afspelen?
Alle druk komt eigenlijk van mezelf. En die is behoorlijk groot. Wanneer ik aan een verhaal werk, raak ik er snel door geobsedeerd en wordt relativeren steeds moeilijker. Daarom probeer ik nu bewust even afstand te nemen. Momenteel illustreer ik vooral kinderboeken. Misschien maak ik zelfs eerst nog een andere strip voordat ik aan het derde deel begin. Ik wil mezelf voldoende tijd gunnen om dat verhaal te laten rijpen.
Stel dat Ada Blackjack vandaag jouw boek zou kunnen lezen. Wat hoop je dat ze denkt wanneer ze de laatste pagina omslaat?
Ik zou haar niet toewensen dat ze die verschrikkelijke gebeurtenissen opnieuw moet beleven. Maar ik hoop wel dat ze zich gerespecteerd zou voelen. Dat ze zou merken dat we, honderd jaar later, nog altijd proberen haar drijfveren, haar angsten en haar pijn te begrijpen. Ik heb haar alleszins met zoveel mogelijk empathie benaderd. Ik hoop dat de lezer dat ook voelt.
Ada telt 192 pagina's en werd uitgegeven door Oogachtend.
